Монгол Понзи схем

Өнөөгийн дэлхий ертөнцийг хөрөнгийн биржийн үйл ажиллагаагүйгээр төсөөлөхийн аргагүй билээ. Энэхүү ертөнцөд асар том луйвар үе үе явагдаж ирсэн түүхтэй бөгөөд харин үүнтэй төстэй үйл явдал Монгол орны маань улс төрд хэрхэн өрнөж байгаа тухай өөрийн бодлоо уншигч таньтай хуваалцахаар энэхүү бичлэгээ бичиж суунаа.

Хүмүүсийн хамгийн их сонирхдог сэдвийн нэг нь хэрхэн их мөнгийг хурдан шуурхай олох вэ? гэдэгт байдаг юм. Хэрвээ хэн нэгэн маш хурдан, амархан аргаар мөнгө олж баяжуулж чадна гээд л зар  тавих юм бол бусдын сонирхолыг асар их татна. Орчлон ертөнц уужим юм болохоор одоо ч, ирээдүйд ч амар хялбар арга замаар хурдан мөнгө олж болно гэдэгт итгэдэг хүмүүс зөндөө байсаар ирсэн, байсаар ч байна, байсаар ч байх болохоороо баланд шунах зөгий мэт олныг шавуулдаг амттай сэдэв аж. Чухамхүү энэ гэнэн хүсэл, шунал дээр нь үе үеийн луйварчид тоглосоор иржээ.

Энэхүү луйвар хийдэг аргуудын нэгийг орчин үеийн санхүүгийн ертөнцөд Понзи схем гэж нэрлэдэг болно. Тэгэхлээр Понзи схем гэж юу юм бэ? гэдгээ товч тайлбарласуй.

Зүрхний шивнээ

Анх тэрэнтэй харц тулгараад нэг л сонин мэдрэмж төрсөнсөн. Тэр хэдхэн агшинд хүсэл, тэмүүлэлийн дуудлагыг надад тэр бэлэглэсэн байжээ. Гэвч тухайн үедээ би юу болж байгааг бүрэн гүйцэд сайн ойлгоогүй байлаа. Зүгээр л сайндаа хэн хэнээ сонирхсон эсрэг хүйстний сониуч зан.

Монгол зураг (5-р хэсэг)

Монгол зураг 5

Түрүүч нь Монгол зураг 4

Хүн эгзэгтэй үед амиа хамгаалах зөн билгээрээ нэг бол айж хулчийдаг, эсвэл санаанд багтамгүй зориг гаргадаг юм.  Ухаалаг хүн нөхцөл байдлыг зөв үнэлэн өөрийнхөө хүч чадал, нөөц бололцоогоо хэрэгтэй үед гаргаснаар энэ нь зориг зүрх болон хувирч, өөрийнхөө болон өрөөлийн амийг хүнд хэцүү үед аварч чаддаг. Мөн заримдаа үнэхээр хүч хүрэхгүйгээ ухаарсан үед буулт хийн ухарч чаддаг байх нь аймхайн шинж биш, харин ухаалгаа харуулж байгаа хэрэг болох болов уу. Нөгөө талаас аймхай хүн ямар ч үед, тухайлбал нөхцөл байдал өөрт нь ашигтай ч байсан, эсвэл өөрийнх нь хүч чадал, боломж байсаар байтал айн хулчийснаар тэнэг байдалд ордог.

Найрамдлын үнэ цэнэ

Манай найрамдалт их хөрш орны тэргүүн товариш Дмитрий Медведев манай оронд айлчилж байгаа энэ өдрүүдэд найрамдал нөхөрлөлийн тухай бодож явдагаа дуугарахгүй байж чадсангүй. Найрамдал, нөхөрлөл гэдэг хувь хүний хувьд ч, улс орны хэмжээнд ч нийгмийн сэтгэл зүйд болон, улс орны аюулгүй байдалд чухал нөлөөтэй хүн төрөлхтөний зайлшгүй чухал харилцаа аж.  Тийм боловч манайтай найрамдалтай гэдэг улсууд үнэхээр бидэнд найз, нөхөд шиг минь ханддаг уу? тэр албан ёсны уулзалт дээрээ тунхагладаг шиг чин сэтгэлийн нөхөрлөл байдаг уу? гэсэн асуултанд харамсалтай нь би үгүй гэж хэлмээр байна.

Баярын ба гутралын нулимс

Ноднин өдийд Монголчууд хоёр удаа догдолсон юм. Эхнийх нь 7 сарын нэгэнд, дараагийнх нь 8-р сарын арван дөрвөнд байлаа. Эхний удаад нь хүмүүст үнэхэээр аймшигт сэтгэгдэл төрсөн байх. Манай нийгэм харгис хэрцгий, хүн хүнээ хайрлан хүндэтгэх мэдрэмжээ алдсан гэдгийг бид мэддэг болсон ч гэсэн ингэж үй олноороо бие биенээ үзэн ядаж, үймээн дэгдээж, цагдаа нар нь хэн нэгнийг хөөн очиж, буудан алж байсан нь  үнэхээр аймшигтай байлаа. Энэхүү шарх сорви аниачгүй байхад тамирчид маань олимпийн медалийг бахдалтайгаар авч эхлэхэд, бид бүгдээрээ нулимсаа нэрсэн, хөөрсөн, догдолсон. Үнэхээр гайхалтай мэдрэмж цахилгаан мэт Монгол орон, Монголчуудаар тархан бид бүгдээрээ баяр бахдалын, ялалтын Монгол орон, Монгол хүн гэдгээрээ бахархсан.  Нэг бодлоор солиороод байгаа ч юм шиг үгүй ч юм шиг. Саяхан бие биенээ үзэн ядаж алахаас буцахгүй байсан хүмүүс бие биенээ хайрлаад сүйд болж байгааг дуулаад гадаадад байсан хүний сэтгэл багтааж ойлгоход хүнд байлаа. Санаанд багтамгүй үйл явдал нэг доор шахуу болж. Хүний сэтгэл гэдэг чинь ямар сонин юм бэ? …

Ерөнхий Сайд С. Баяр танаа

Ерөнхий Сайд С. Баяр танаа

гаднаас хөрөнгө оруулалт хийгч миний бие хүсэлт гаргах нь:

(егөө нийтлэл)

Эрхэм хүндэт Ерөнхий Сайдаа!

Би гаднаас орчин үеийн өндөр технологи бүхий гэр хорооллыг гүний усаар хангах хөрөнгө оруулалт хийх гэж байгаа тул бизнесийн эрсдэлээ хамгаалахын зорилгоор гэрээ хиймээр байна. Энэхүү бизнес маань ажлын байр нэмэгдүүлэх, гүний худаг руу дэд бүтэц татан дэд бүтцийг хөгжүүлэн дагалдах бизнес орчинг бүрдүүлэх, гэр хорооллыг ундны усны гачигдалаас гаргах, өндөр хөгжсөн орны техник технологи нэвтрүүлэх ач холбогдолтой юм. Иймд дараахи нөхцөлөөр хөрөнгө оруулалтын гэрээ хийе.

Засгийн газрын хүлээх үүрэг: 

Салаа замын эхэнд

Салаа замын эхэнд

Нэгдүгээр хэсэг толгойгооо маажиж зогссон нь:

Рио Тинто нь ч юм уу “Айвенхоу майнз” нь ч юм уу улсын их хуралд ингэж зааварчилжээ. Тиймээ, бид салаа замын эхэнд социалист далд колоничилолоос капиталист далд колоничлолын замд орох уу? Эсвэл? гэсэн зам дээр самбарын өмнө багшдаа хариулах үгээ бодоод учраа олохгүй тээнэгэлзэн толгойгоо маажаад зогсож байгаа сурагч шиг байгаа нь үнээн. Гэхдээ бүхэл бүтэн улсын их хуралд тэд ингэж захиа бичиж байна гэдэг чинь дэндүү биеэ тоосон, бүдүүлэг алхам аж. Харин манай ерөнхий сайдынхаар байдаг л нэг захиа, түүний идэвхитэй хөгжөөн дэмжигч Баабарынхаар бол зүгээр хэдэн мөр л ажээ.

Ирээдүйч (futures)

Ирээдүйч (futures)

Өнөөдөр мэргэжсэн төлөгч, зөнч, лам, бөө удганы ирээдүйн тухай болоод ирээдүйд бий болох үйл явдлыг зөгнөн хэлсэнд итгэдэг хүмүүс олон болжээ. Миний хувийн үзэл бодол бол энэ бүгдийг худлаа хүн төөрөгдүүлсэн яриа, хүн ирээдүйд болох үйл явдлыг урьдчилан таамаглах аргагүй гэж үздэг. Буддын сургаальд ч гэсэн мэрэг төлөг худал, хүний ирээдүйн үйл явдлыг таах аргагүй гэж уул нь заасан байдаг юм билээ. Гэвч миний энэ бодол эргэлзээтэй, маргаантай асуудал болохыг би нэгэн ирээдүйн үйл явдлыг тааварлах үйл ажиллагаа явуулдаг, түүгээр бизнес хийдэг хүнтэй таарснаас хойш хүлээн зөвшөөрөх болсон. Иймд тэр хүний ажлыг ирээдүйч гэж нэрлэе.

Наадам ба Үндсэрхэг, Даяар Монголын, Эх оронч үзэл

Наадам ба Үндсэрхэг, Даяар Монголын, Эх оронч үзэл 

Орон бүхний Монголчууд нэгдэгтүн! 

Даяар Монголын үзэл санаа бидний зүрхэнд хадаастай,

Монголоо гэх сэтгэл бидний цусанд шингээстэй! 

Наадам ба Даяар (нармай) Монголын үзэл санаа 

Саяхан би байгаа хотынхоо Монголчуудынхаа наадамд оролцлоо л доо. Монголчууд ондоо болжээ. Хамгийн их сонирхол татууштай зүйл нь юу байсан гэхээр гадаад нөхөртэй Монгол бүсгүйчүүд маань нөхөр, хүүхдүүдээ Монгол үндэсний хувцасаар гоёж, боорцог, хуушуураа хийгээд авчирсан явдал нь өөрийн эрхгүй Монгол эмэгтэйчүүдээрээ бахархах, нөгөө талаар тэр сайхан бүсгүйчүүд, эхчүүдийг харийн хүмүүст алдсандаа бяцхан харамсах сэтгэл төрж байсныг нуух юун. Тэд маань хүүхдүүдтэйгээ Монголоор харьцаж байгаа байдал, нөхрүүд нь Монгол хоолонд дуртай гэж ам алдах зэрэг нь сайхан сэтгэгдэл төрүүлж, аргагүй л манай Монголын хүүхнүүд айхавтар юм даа л гэсэн бодол, бишрэл хүндлэл төрж билээ. 

Чонын Улиан

Чонын Улиан

Тиймээ би чоно, хөх чонын удам. Чоно шиг л  эх нутгаа орхин олз омог хайн тэнүүлчилж явсан. Би баруунд ирж их мөнгөтэй, хувийн байшинтай бусдаас дутахгүй амьдрахыг хүссэн юм. Харин одоо надад хүнд үзүүлэх барууны технологийн нэлээн гайгүй их сургуулийн инженерийн шинжлэх ухааны мастерийн диплом, мэргэжлээрээ дэлхийн нэртэй компаниудад ажиллаж байсан туршлага намтар бий. Би амьдралын төлөө чоно шиг өөрийн хүч чадал, эр зоригтоо найдан хүний нутгийг зорьсон.

ХАДНЫ МАНГАА

ХАДНЫ МАНГАА 

Намайг бага байхад эмээ ээж маань сахилгагүйтээд байвал хадны мангаа чамайг ирээд аваад явчихна шүү гэж айлгадагсан. Балчир үедээ итгээд “Нэг тийм айхавтар амьтан байдаг юм байна. Томоотой байн, үгэнд орохгүй бол намайг аваад явчихдаг юм байна” гэж боддог байлаа. Сүүлд том болсон хойно эмээгээ тэгж хэлэхээр тохуу хийгээд, дүү нарыг минь тэгж айлгахын сонсохоор инээд хүрдэг байж билээ. 

БИ ДУРТАЙ

БИ ДУРТАЙ

Би ядарчээ. Амгалан тайван сайхан амьдралдаа ядарчээ. Бүх юм бэлэн зэлэн, уурлаж уцаарлаад байх зүйлгүй, цалин мөнгө хангалттай, ирээдүй маань төсөөлөгдөн харагдаж байвч би ядарсан залхснаа мэдэрч байна. Бүх юм өөрчлөгдөхгүй хэвийн сайхан байх ч бас ядаргаатай ажгуу.

Адал явдал тохиолдож, амьдрал нь буцлан, дөрвөн улирал нь ээлжлэн солигдож, өвөрмөц мэдрэмж төрүүлдэг эх орноо санажээ.

Өвлийн сэнгэм агаараар цээж дүүрэн амьсгалж, зуны дэлгэр цагт цэцэг ногооны анхилам үнэрийг цээжээ дүүргэн таашаахыг зөвхөн Монголдоо л мэдэрдэг байсан.

“Боол” Улс

“Боол” Улс

ХӨНДЛӨНГИЙН НҮДЭЭР:

Газар зүйн хувьд Ази тивийн төвд, үнэндээ геополитикийн өнцгөөс харвал  Азийн зах хязгаарт нэгэн улс оршдог юм. Тэр улсыг Мангу_улс гэх бөгөөд тэр улсын хүн ард нь боолын сэтгэхүйтэй боол улс бөлгөө. Хамгийн сайн гэрээ, үйлдвэр гэж гайхуулдаг зүйл нь зэсийн уурхайн шороог хагас боловсруулаад гаргадаг юм. Тэдний өвөг дээдэс хонины ноосыг угаадаг үйлдвэрээс өөр зүйлгүй байсныг бодвол яахав ээ дэвшил гэх үү дээ. Гэвч тэр үед жад бариад хүн алж иддэг байсан Азийн арлын орнууд өнөөдөр тэднээс хамаагүй дээр амьдарч, үйлдвэр, уул уурхай эрхэлж байгаа билээ.  Тэгээд тэр гэрээг нь харахаар нэг улстай мөнхийн шахуу тогтмол нөхцөлтэй гэрээг хийчихсэн байна. 

Сөрөг ертөнц

Сөрөг ертөнц

Зигмунд Фройд  “Хүн бодож байснаасаа илүү ёс суртахуунтай байдаг боловч ямархуу ёс суртахуунгүй гэдгээ төсөөлчиж чадахгүй”

Аливаа үлгэр, домог, зохиолд болон орчин цагийн үлгэр болсон Холивудын кинонд сайн муу, эсрэг тэсрэгийн ертөнц оршин тэмцэлддэгийг дүрсэлдэг билээ. Тийм боловч Монгол ардын үлгэрээс, Холивудын кинонуудын ертөнцөд хүртэл дандаа сайн нь мууг эцсийн эцэст ялж байгаагаар төгсдөг юм. Харамсалтай нь манай Монголын орчин үеийн уран зохиол, кинонуудад муу нь сайнаа дийлж дуусгадаг билээ! 

Хувийн нууц ба Үндэсний аюулгүй байдал

Хувийн нууц ба Үндэсний аюулгүй байдал

Орчин үед хувь хүний нууцыг (privacy) өндөрт тавьдаг болсон нь  хүний эрхийг дээдлэхээс гадна хувь хүний нууц, байгууллагын үйл ажиллагаа төдийгүй үндэсний аюулгүй (national security) байдалд нөлөөлдөгт оршино. Хүмүүс мэдээлэл харилцаа, холбооны хөгжил хүчээ авсан энэ үед, асар богино хугацаанд маш их мэдээлэл, мөнгө алдаж болох нөхцөл бүрдснээр энэ асуудал бүр хурцаар тавигдсан. 

Монгол Төсөл буюу С. Баярыг арван сая доллараар шагная!

Монгол Төсөл буюу С. Баярыг арван сая доллараар шагная!

Сүүлийн үед Оюутолгойн гэрээний төсөл болон Тавантолгой нь олон хүний сонирхолыг татаж байгаа билээ. Энд хамгийн гол нь монголчууд өөрсдөө хийж чадахгүй, мөнгөгүй учраас энэ төслийг гадныханд хямралын үед яаж ийж байгаад өгөөд өөрсдөө зүгээр суугаад хямралаас гарчих юм шиг үлгэр, домгийг ам дамжуулан хуучлах болжээ.

Нууцлагдсан түүх буюу Монгол бичгийн түүх

Нууцлагдсан түүх буюу Монгол бичгийн түүх

Аливаа түүхийг  улс төрийн зорилгоор бичдэг үүнээс болоод түүхэн үнэн гуйвуулагддаг эсвэл дарагддаг бүр заримдаа зохиомол домгон түүх хүртэл үүсдэг билээ. Би энэ удаа Монголын түүхэн дотроос дарагдсан эсвэл зориуд мартагдсан байж магадгүй Монголын бичгийн түүхийг дэлгэхийг зорилоо.

Монгол хүний үнэлэмж ба бүтээмж

Монгол хүний үнэлэмж ба бүтээмж 

Өнөөгийн Монголын бизнес орчинд тулгамдсан гол гогцоо асуудлуудын нэг нь хүний хөдөлмөрийг үнэлж сурах болон сургах ингэснээр үүнтэй салшгүй холбоотой болох хөдөлмөрийн бүтээмжийг ихэсгэх явдал юм. 

Хэвлэлийн эрх чөлөөт Хуулан бичлэг

Хэвлэлийн эрх чөлөөт Хуулан бичлэг 

Ер нь олон нийтийн мэдээллийн хэрэгсэл нь аливаа улс, үндэстний сэтгэлгээг хөгжүүлэгч гол хүчин зүйлүүдийн нэг билээ. Ингэснээрээ сэтгэлгээний хэмжүүр болон түүнийг төлөвшихэд чухал үүрэгтэй байдгаараа аливаа улс төрч болон нам, бүлгүүдээс илүү улс орны хөгжил дэвшилд нөлөөлдөг. Иймд түүний түвшин ямар байх нь анхаарууштай чухал асуудлын нэг мөн.