ТАРХИ УГААГЧИД

ТАРХИ УГААГЧИД Written by Г. Галбадрах

Monday, 07 September 2009 18:30

Саяхан интернетэд тавигдсан олон бичлэгүүд дотроос нэгэн бичлэг намайг ихэд цочирдуулав.

Gala: Монгол хүн ба үндсэрхэг үзэл

Аливаа улс үндэстэн, өөрсдөөрөө бахархах бахархал, өөртөө итгэх итгэлээ алдах цаг үеэсээ мөхөж эхэлдэг. Гадаад хүн биднээс илүү, гадаад орны хөгжил мундаг, харин бид арчаагүй дорой гэж бодож эхлэх мөчөөс л сүйрэл эхэлдэг.

Gala: Оюу эрдэнэстэй толгой

Оюу эрдэнэстэй толгой

Оюун ухаантай толгой

Өдгөө монгол орон даяараа, монголчууд маань бараг бүгдээрээ, оюу их эрдэнэстэй толгойн зүг анхаарлаа хандуулан, цэцэрхэн тайлбарлаж, марган мэтгэлцэж, эсэргүүцэн бухимдацгааж байна. Монгол орны хөгжил зөвхөн үүнээс л хамаарах мэт,

Gala: Хариуцлага

                                                                 Хариуцлага
-Нөгөө хэн гуай хариүцлагатай ажилд  томилогдсон гэнэ
-Тэр мөн ч хариуцлагагүй хүн юм аа
-Ажлын хариуцлага алдаж арга хэмжээ авахуулав
 Албархуу маягийн иймэрхүү яриа, мэдээллээс, хариуцлага гэдэг их л сүрхий юм байдаг тухай, аймаар ч юм шиг, бахархмаар ч юм шиг ойлголт сэтгэлд минь төсөөлөгдөж асан.

Gala: Боломжоос давсан хэрэглээ

                                              Боломжоос давсан хэрэглээ                        
“Хөнжлийн хэрээр хөлөө жий”
 Хүн ая тухтай нойрсоход, нөмөрч унтдаг хөнжил их үүрэгтэй гэнэ. Хэрэв хөнжил нь багадвал, хөл нь ч юм уу биейин аль нэгэн хэсэг нь ил гарч даарч зутрах, эсвэл хөнжилдөө багтахын тулд атирч, эвхэрч тух алдана. Харин хөнжил нь яг л таарч байвал, биед нь амар төдийгүй, тухтай сайхан нойрсож, тавтай сайхан зүүдэлнэ. Харин хөнжил нь томдвол, энд тэнд хөглөрч, овоорсон хэсэг нь биед тээглэж, даарахгүй хэдий ч бас л тух алдана.
 ”Хөнжлийн хэрээр хөлөө жий”  гэдэг монгол сургааль, зөвхөн хөнжлийн тухай ч биш юм аа. Хүний алив хэрэгцээ гэгч өөрийнх нь боломжинд таарч байх учиртайг сануулсан хэрэг.
…Цөөхөн хэдэн малтай хэрнээ, мянган малтай нэгэнтэй адил тансаглаад байж болохгүй л дээ. Өнөөдөр өөрийн хэрэглээгээ танаж байж,   малаа өсгөн арвижуулахыг хичээнэ. Үүний тулд их л хөдөлмөр зүтгэл гаргах хэрэгтэй болдог. Харин өөрийн хөдөлмөрийн үрээр үржиж олон болсон мал сүргээ харахдаа баяртай байх аж.
…Өнөөдөр сарын 200$ цалин, орлоготой байж, заавал үнэтэй машин авч унах гэж зүтгэх хэрэггүй л дээ.

Gala: Амар олдсон мөнгө

                                              Амар олдсон мөнгө
…Казинод тоглж байгаа хүн, тодорхой хугацаанд сэтгэлгээний хяналтаа алддаг. Анх тоглож эхэлсэн 50$ нь, 100$ бүр 500$ болж өссөн ч “одоо боллоо”  гэж бодож чаддаггүй. Хурдан хугацаанд өсөн арвижиж буй мэт, амар олдсон мөнгө нь, түүний далд сэтгэлийн шуналыг оволзуулж, яг л архичин хүн мэт мансууруулж, 1000$, 5000$ л нүдэнд нь харагдаж, бүхнийг умартуулна. Буцаан алдаж эхлэх үедээ, “за яахав, энэ чинь зүгээр л олдож буй мөнгө шүү дээ” хэмээн сэтгэлээ тайвшруулан аргадах.

Gala: Айрагтай, хуушууртай Вашингтон ДС-ийн сонгодог наадам

Айрагтай, хуушууртай Вашингтон ДС-ийн сонгодог наадам

Ням, 2009 Долдугаар сар 12 16:01

Бага насны минь хамгийн содон наадам, сумын наадам байсан. Тэр л бяцхан хүүхдүүдэд наадам гэхээр, зүлгэн дээр дэрвэлзэн хийсэх асар майхан, янцгаалдан тургилах гоёмсог зассан дэлтэй морьд, хаа нэгтээ паржигнан шуугйн тасалдах цагаан хоолой, урт үс гоёлоо гайхуулан, сугадалцан алхах царайлаг эгч нарын аалигүй инээд, өмсгөлөө бүсэндээ шуун, хэрдээ таахалзан алхах бөхчүүд, халуу дүүгсэн гэрийн хормойгоор ханх тавих хуушуурын үнэр, хамгийн гайхалтай үлгэрийн ертөнц байдаг сан. Тэр хоёр өдөр дэнж хотолзон, магнай тэнийн, инээд баяр хөөр хөх тэнгэрт цалгилж асан диваажин байдаг асан. Балчир насанд минь амталсан хуушуур, айрагны амт, тэр л жилдээ аманд амтагдан, сэтгэлд хадагдан, дараа жилийн наадмыг тэсэн ядан хүлээдэг сэн. Аяа, сумын наадам, нар хур тэгширсэн тэр л хоёр өдөр, миний амьдралын гэгээн дурсамж. Холын хол харь оронд, энэ л өдөр тэртээх сумын наадмыг санагдуулам нэгэн өдөр. ( Зургууд орсон. Дэлгэрэнгүй дээр дарж үзнэ үү.)

Gala: Ярих соёл

Ярих соёл

-Уучлаарай таны цаана байгaa зүйлийг авах гэсэн юм
-Хүүе! чиний цаана байгаа зүйлийг авмаар байна
-Уучлаарай, тантай нэгэн зүйлийн талаар ярилцах гэсэн юм
-Хөөш! чамтай нэг юм яримаар байна
-Таны алдрыг хэн гэдэг юм бол?
-Хүүеэ! чамайг хэн гэдэг юм бэ?
Хүмүүс бид өөр хоорондоо бодол санаагаа илэрхийлэх, харьцахад яриа нэн чухал.
Энэ яриа ямар өнгө аялгаар, ямар үгсээр илэрхийлэгдэж байгаагаас, цаад хүндээ янз бүрээр нөлөөлдөг. Яг үнэндээ бид, өөрийн бодол санаагаа бусдад илэрхийлж, хуваалцаж ярилцахдаа л баяр урам, гутрал бухимдалыг мэдэрнэ.

Gala: Америкт тоглогдсон анхны монгол жүжиг

                                                Америкт тоглогдсон анхны монгол жүжиг

Хэд хоногийн өмнөөс тааралдсан хүн болгон, “наадмаар юу хийх гэж байнаа”  гэсэн асуултад, “залуусын тоглох жүжгийн үзэж, тэднийг дэмжинээ” гэх хариулт ихэвчлэн сонсогдож байсан. Нэг үейиг бодвол АНУ-д байгаа монголчууд, шинээр ямар нэгэн зүйл хийх гэж байгаа хэн нэгнийг дэмжих хүсэлтэй болж байгаа нь ажиглагдах болсон. Хүмүүсийн амьдралын хэмнэлд, оюун санааны хөгжилд өөрчлөлт орж байгаагийн нэг илрэл гэлтэй.

Gala: Урлагийн үнэлэмж

                        Урлагийн үнэлэмж
                                  Эхлэл
 Хааяадаа интернетээр монголд тоглогдож буй урлагийн тоглолт, концертийг үзэх.
Манай үзэгчид их өөр болжээ.
 Нэгэн зүйл: Зохиолын болон хип хоп дуучдын концертын эхэнд, хөтлөгч болон дуучин өөрөө үзэгчдэд хандан ” гараа дээш өргөөрэй, чангаар алга ташаарай” гэхчилэн командалж, хэдэнтээ дасгал хийлгэн, “бие халаасан”  ы дараа тоглолтоо эхэлдэг.
 Тоглолтын явцад дуучин маань, дуулах явцдаа “за хамтдаа дуулна шүү, дагаад дуулаарай”  гэхчилэн удирдаж, үзэгчдээр дуулж буй дуугаа дуулуулах ба энэ завсраа өөрөө ч амсхийж амжина.

Gala: Хэрэгтэй үг

                                                        Хэрэгтэй үг
 Ямар ч хориг, саадад хүлэгдэж баригддаггүй бодол санаа гэгч, сэтгэл дотроо чөлөөтэй тэнүүчилнэ. Айж шаналж, ичиж зовохгүйгээр тэр л орон зайдаа дураар сэлгүүцэж, эрх чөлөөтэй зорчих.
 Алив зүйлд баярлаж, гуних тохиолдол бүрдээ өөрөө өөртэйгээ хүүрнэнэ.Өөрийгөө магтаж, бас зэмлэж, заримдаа зөрүүдлэх аж. Энэ бодол санаа, сэтгэл дотроос гадашлахдаа, яг өөртөө хэрэгтэй үгsийг бусдаас хайдаг. Магадгүй зэмлэл, эсвэл урам талархал, бас хайрын үгсийг…

Gala: Шударга ёс ба хуулийн хэрэгжилт

…-Гадаадад ажиллахад зуучилна
   -Гадаад хүнтэй гэр бүл болоход зуучилна
   -Гадаадад суралцахад зуучилна
Ил гаргахгүй ч гэсэн “Зээл авахад зуучилна”,  “Банкнаас бэлэн мөнгө гаргахад зуучилна”, “  гэмт хэргээс чөлөөлөхөд зуучилна”, “өр барагдуулахад зуучилна”. Энэ бүх зуучлалууд хууль ёсоор явагдана гэж төсөөлж байна уу?

                                                  Шударга ёс ба хуулийн хэрэгжилт
 Саяхан Монгол оронд болж өнгөрсөн ерөнхийлэгчийн сонгуульд МАН-аас нэр дэвшигч Ц.Элбэгдөрж, шударга ёсыг тогтоох уриа дэвшүүлснээр дийлэнх олны дэмжлэгийг авч сонгогдлоо. Өнөөгийн монголын нийгэм, улстөрийн амьдрал, хүмүүсийн аж амьдралд муугаар нөлөөлж байгаа, хүнд суртал, авилгал, хувийн ашиг сонирхлоо урьтал болгодог үзэгдэл, үүнийг бий болгож хөгжүүлсэн тогтолцооноос залхаж, энэ байдлыг өөрчлөх хүсэл, эрмэлзлэлээр хүмүүс сонголтоо хийсэн нь илүү үнэн.
 Чухамдаа шударга ёс гэж юу болох, үүнийг хэрхэн бий болгох тухайд

Gala: Туйлшрал

                                                       Туйлшрал
 Бид алив зүйлийн тэнцвэртэй байдлыг илүүтэй анхаардаг. Жингийн туухайн нөгөө талд тавьсан зүйл нь, тухайн жиндээ тохирч байвал бид, хүссэн хэмжээгээ мэдэрч сэтгэл ханана. Харин  жингийн нөгөө талд уг жингээс хэт хүнд зүйл тавихад тэнцвэр алдах төдийгүй, савалж эхэлдэг.
 Яг үүнтэй адил бид, амьдралд тэнцвэрийг ихэд эрхэмлэдэг мэт… Сайн муу үйл. саiхан муухай өнгө хосолсон энэ хорвоод жаргал зовлонг ч адил үүрч, гэтэлж, давж гарах учиртай.  Зовж байна хэмээн савж унаад байхгүй, жаргаж байна хэмээн сагаж дэврээд байхгүй, сэтгэлийн хат түвшин явах нь, энэ л тэнцвэрийн хэмжээс гэнэ.
 Хүн бүр өөр өөрийн хувь заяаны цадиг, сэтгэл ухааны бяд, хийж бүтээхийн чадвар харилцан адилгүй байдагтай адил, амьдралд үзэж туулах, эдлэх, үүрч даах буян нүгэл нь харилцан адилгүй байдаг гэнэ.

Gala: Culture Revolution

СОЁЛЫН ХУВЬСГАЛ

Хувьсгалын тохироо

Аль ч улс оронд, нийгмийн хөгжлийн тодорхой үе шатанд өөрчлөлт заавал шаардагддаг. Улс орны хөгжил зогсонги болох, ард иргэдийн амьдралд нааштай өөрчөлөт гарахаа болих, ерөнхий тогтолцоо, түүний үйл ажиллагаа нь олон нийтэд таалагдахгүй болох үед, ард иргэд өөрчлөлтийг хүч эхэлдэг. Ийм өөрчлөлтийг хүсэх хүсэл, шаардлага нь хувьсгалын тохироо болон бүрэлдэнэ. Ийм хүлээлт шаардлагад нийцүүлэн гарч ирж буй хөдөлгөөн санаачлага нь олон нийтийн дэмжлэгийг хүлээж, хувьсгал болон өрнөж, хүсч буй өөрчлөлтийг авч ирдэг аж.

Gala: Khardakh uvchin

Хардах өвчин
2009 оны 06 сарын 07

Монголчууд бид бие биедээ дурлаж, улмаар гэрлэмэгц, биэ биеэ өөрийн өмч гэж тооцдог базаахгүй зуршилтай.

Gala: Am Aldval

                                                       Ам алдвал…
 Монгол хүн, алдуурсан хүлэг морио, уургын уртыг суналзуулан, уургач морны зоон дээр ид хавыг гайхуулан байж барин, номхруулдаг. Харин санаатай болон санамсаргүйгээр, омголон, хөөрүү зандаа хөтлөгдөн амнаас унагасан, сайн муу үгийг, тогтоон барьж, эргүүлэн залгиж үл чадна.

Gala: Аз жаргалын эрэл

Аз жаргалын эрэл
Аз жаргал гэж юу юм бэ? гэдэг асуулт хүн бүрийн өмнө тулгардаг.

Gala: Эхлэл

Эхлэл
Төгсгөл хирдээ алингаа алдаж, хоёр өрсөлдөгчийн хувийн асуудал, эхнэр, удам угсаа, бие эрхтэний зөрүүг хүртэл хөндөн муучилж асан, Монгол улсын ерөнхийлэгчийн сонгууль өндөрлөж, МАН-аас нэр дэвшигч Ц.Элбэгдoрж ялалт байгууллаа.

Gala: Энгийн хэрнээ аугаа

                                                 Энгийн хэрнээ аугаа…
 Хүмүүс бид, энэ орчлон ертөнц дээр амьдрахдаа сайн муу, ердийн бас гайхамшигтай олон хүмүүстэй учирдаг. Энэ ертөнцөд  муу хүнээс сайн нь олон, муу үйлээс сайн үйл нь олон байдаг болохоор, амьдрал гэрэл гэгээтэй, баяр баясгалантай, бас утга учиртай байдаг аж. Яг л алтан нар, дэлхийг элч гэрлээрээ гийгүүлж, дулаацуулж байдагтай адил.

Gala: Уурын мунхаг

Уурын мунхаг
2009 оны 05 сарын 20