IELTS experience by Sim

IELTS | Preparing-your-english | 3. English-in-australia
АйЭЛТС 6,5 авах: IELTS (general) Experience | IELTS (academic) Experience
IBT TOEFL vs IELTS: Eng Exams and Skill Level | How I learned English

IELTS (International English Language Testing System – АйЭЛТС гэж дуудна) шалгалтыг би энэ оны буюу 2007 оны 6 сард өгсөн. Academic, General гэж хоёр янз, хамгийн ихдээ 9 оноо байдаг ба би General хувилбарыг нээх сайн биш ч дунджаар 6.5 өгсөн. Academic, General хоёулангийнх нь сонсох, ярих хэсэг нь адилхан байдаг. Тэгээд энийг өгөхөд бодогдсон зүйлсээсээ хуваалцаж байна.

Би энэ шалгалтыг өгөхөөсөө урд нь iBT (internet Based TOEFL – Хойд Америкт суралцахыг хүсэгчдээс шаарддаг англи хэлний шалгалт) өгнө гэж төлөвлөөд нэг жил гэрээрээ бэлдсэн байсан юм. Тэгээд гэнт өгөхөөсөө сар гаруй хугацааны өмнө iBT биш IELTS гэж шийдээд өгчихсөн.

Их богино хугацаанд бэлдэх хэрэгтэй болсон болохоор хэд хоног интернэтээс эгчийн өгч явуулсан материал болон нэлээд хэдэн ном, видео, аудио файлууд татаж аваад үлдсэн хоногийг нь энэ материалуудаа судлахад зарцуулсан. Адилхан Англи хэлний л мэдлэг шалгах шалгалт болохоор урд нь iBT өгнө гэж бэлдэж байсан нь их хэрэг болсон. Өөрөөр хэлбэл энэ хоёр шалгалт хоёулаа адилхан сонсох, унших, бичих, ярих гэсэн хэсгүүдтэй. Гэхдээ мэдээж ялгаатай л даа. Өөр өөрсдийн гэсэн тусгай skill буюу чадвар шаардана, тийм болохоор яг өгнө гэсэн шалгалтаа тэрнийх нь дагуу л зориулж бэлдэхгүй бол хэчнээн сайн Англи хэл мэддэг байлаа гээд тухайн өгөх шалгалтынхаа бүтэц, үргэлжлэх хугацаа, ямар төрлийн асуултын дагуу бэлдэх, ямархуу зүйл ирэх талаар сайн ойлголт авахгүй л бол оноо алдах магадлал өндөрсөнө.

Бэлдэхдээ электрон номоосоо skill-үүдийг нь уншиж судалсан, тэрнийх нь дагуу дадлагын тестүүдийг хийсэн, бас үг цээжилж, татаж авсан видеонуудаас шалгалтын ерөнхий хэсгүүдтэй танилцсан, номууд дээр нь байгаа ирэх магадлалтай сэдвүүдийн дагуу ганц хоёр эссэй (essay) бичиж үзсэн.

Listening/Сонсох

Хамгийн эхлээд сонсголын хэсэг явж байсан. Ерөнхийдөө яг дадлагын тест дээрх шигээ хурдтай, сонсоход тийм ч хэцүү биш санагдсан. Хамгийн гол нь өөр юм бодохгүй, анхаарлаа сайн төвлөрүүлэх хэрэгтэй юм байна лээ. Гэхдээ л яагаад ч юм нэг л мэдэхэд өөр юм бодогдчихсон л сууж байсан . Дадлагын тестийг л сайн сонсоод байхад яг л тиймэрхүү зүйлс ирнэ, ярианы хурдын хувьд өөрчлөлт гарахгүй, сонсож байх зуураа сайн сонсож, бөглөх зүйлээ гялс бичиж авах хэрэгтэй. Яг зааврынх нь дагуу л хийгээд байхад болно.

Австрали болон Британи маягийн аялагатай ярианууд байсан. Америк аялагаар сонсож сурсан хүмүүсийн хувьд сануулахад зарим үгүүдийг их сонин, “эй” гэж дуудахыг “ай” гэж дуудах, “э” нь “а” болох тохиолдол олон байдаг юм шиг анзаарагдсан, гэхдээ дандаа биш л дээ. Жишээ нь: understand /андэрстэнд гэхгүй андэрстанд/, and /энд анд/, take (тэйк тайк), changes (чэйнжиз чайнжиз), day(дэй дай). Би эхэндээ их гайхдаг байсан, бас “R” үсгийг Америкчууд тод хэлдэг бол Британи болон Австралийн англи хэлэнд бараг хэлдэггүй Монголын “А” шиг дууддаг юм байна лээ.

Аа, бас нэг зүйл хэлэхэд, холоос ирж өгч буй, мөн өөр шалтгаантай хүмүүс аль болох урд өдөр нь сайн амарч байж өгөхгүй бол хамгийн их нойр хүрэх, анхаарал сарних магадлалтай хэсэг нь энэ хэсэг шүү.

Reading/Унших

General test дээр унших материал нь тийм ч хэцүү биш байна лээ. Эхнийх нь нэг зар сурталчилгаа, дараагийнх нь мотоциклийн тухай байлуу, сайн санахгүй байна. Сүүлийнх нь нэг айлд өссөн сармагчиний зан чанар, юу сурсных нь тухай байсан байхаа. Үгийн баялаг гайгүйтэй, урд нь нэлээд зүйл уншдаг байсан бол энэ хэсэгт санаа зоволтгүй. Хамгийн амархан хэсэг.

Гэхдээ энэ хэсэгт зөв хариугаа хуулж тавих тусгай хугацаа байдаггүй учраас answer sheet дээрээ шууд бөглөөд байх хэрэгтэй. Өгөгдсөн text/passage-г эхэлж уншиж цаг алдаж болохгүй. Хамгийн эхлээд 1-2 минут skim хийж гол санааг нь олж аваад, дараа нь шууд асуултаа уншаад асуултынхаа дагуу scan хийгээд, хариулаад, бөглөөд яваад байхад цагтаа амжина.

Writing/Бичих

2 хэсэгтэй. Эхнийх дээр нь нэг онцгой баярын тухай найздаа захиа бич гэсэн байсан шиг санагдаж байна. Энэ бол тун амархан байлаа. Яг бичээд дуусахад 18 минут болоод зарцуулах 20 минутын үлдсэн 2 минутанд нь гялс review хийгээд яг таарсан. Нийт 60 минут бичдэг ба үлдсэн 40 минутанд нь эссэй бичих ёстой юм.

Энэ хэсэгт нэг зүйл онцолж хэлэхэд балын харандаагаар бичдэг гэдгийг их сайн анхаарч, бэлтгэлтэй байх хэрэгтэй юм шиг санагдсан. Миний бэлдсэн материалууд дээр цэнхэр үзгээр бичдэг гэж байсан болохоор би харандаагаар бичнэ гэж огт төсөөлөөгүй байсан. Гэтэл цаанаас нь харандаа тарааж өгдөг юм билээ. Миний тухайд, би харандаагаар бичиж чаддаггүй болохоор том бичээд зарим параграф хоорондоо зай гаргаж авч чадаагүй. Яг бичээд дуусахад цаг дууссан болохоор баллуурдаад зай гаргачихна гэж бодож байсан маань худлаа болсон.

Тэгэхээр, аль болох өгөхөөсөө өмнө бүх хэсгийг судлаад сургуулилт сайн хийвэл хугацааны хязгаарлалттай жинхэнэ шалгалт дээр дасаагүй юманд нэг минут ч гэсэн үрэхгүй гэсэн үг.

Speaking/Ярих:

Үүнийг би урд өдөр нь өгсөн юм байна. Өдрийг нь цаанаас нь хуваарилж өгч байсан. 3 билүү 4 өрөөнд нэг монгол бусад нь гадаад багш шалгаж байсан. Миний хувьд би дотроо гадаад хүн авна гээд бүүр төсөөлчихсөн байсан болохоор монгол хүн ярианы шалгалт авахаар бага зэрэг эвгүй санагдаж байсан. Гадаад хүнтэй ярилцвал илүү цэвэр дуудлагатай, ойлгоход амар гэж бодогдож байсан юм.

Эхлээд өөрийгөө танилцуулсан, дараа нь одоогийн залуус яагаад ном уншихаа больсон бэ гэж асууж байсан, мөн дасгалын ном бүрийн ирж магадгүй асуултууд дотор байдаг хөгжмийн зэмсгийн тухай асуусан, сүүлийн ярилцдаг хэсэг дээр өрсөлдөөний тухай олон талаас нь асуусан. Урд нь өрсөлдөөний тухай асууна гэж нэг ч удаа бодож үзээгүй байсан болохоор нэлээн хүнд сэдэв шиг санагдсан. Зарим хүмүүсээс амжилтын тухай асуусан гэсэн.

Нэмж хэлэхэд, зарим монголчуудын хувьд “п” болон “ф” үсгүүдийг андуурч хэлэх тохиолдол нэлээд байдаг. Мөн ихэнх, бараг бүх монголчууд “v” болон “w” үсгийг сайн ялгаж хэлдэггүй. Эдгээрийг анхаарч дуудлагаа аль болох цэвэр болгохыг хичээх нь зүйтэй. Бас “idiom” буюу өвөрмөн хэлц гэх мэтийн зүйл оруулж яриандаа нэг үгээ давтахгүй, аль болох янз бүрийн үгээр санаагаа баяжуулж ярьвал оноо нэмэгддэг юм шиг санагдсан.

Ер нь бол урд нь нэлээд зүйл уншиж, хийж байсан суурь мэдлэг, суурь үгийн баялаг үнэхээр их хэрэгтэй. Гэнэт ганцхан сард тийм ч их үг цээжилж амжихгүй. Олон сар, жилийн уйгагүй хөдөлмөр, зүтгэл хэрэгтэй. Миний хувийн бодлоор IELTS нь iBT-ыг бодвол илүү амархан байх боломжтой юм гэж дүгнэсэн. Ялангуяа сонсох болон бичих хэсэг нь iBT-с хялбар юм шиг. iBT дээр 2 эссэй бичдэг бол IELTS дээр 1 эссэй 1 тайлан (academic)/1 захиа маягийн зүйл (general) байдаг. Ярианы хэсгийн хувьд iBT дээр компьютерийн микрофонд сэдвийн дагуу тогтоосон хугацаанд ярьж өгдөг болохоор та зарим үгээ хэлж амжихгүй гэх мэтээс болоод оноо буурах магадлалтай. IELTS дээр ярианы шалгалтыг хүн авдаг учраас яг тогтоосон хугацаа байхгүй, ойролцоогоор 15 минут, мөн та ямар ч л гэсэн яриагаа таслуулахгүй дуусгах боломжтой.

Goodluck! ^_~

Contact: simsimurda@yahoo.com

Доорх вэб хуудсуудыг шалгалтанд бэлдэхдээ ашиглаарай, надад үнэхээр их хэрэг болсон шүү!

Netography:

• http://www.englishtips.org/ (Англи хэл сурахад зориулагдсан Орос сайт. Та энд үнэгүй бүртгүүлээд ном, видео, аудио материал татаж авч болно. Миний хувьд эндээс зөндөө материал татаж авч хэлээ сайжруулах, шалгалт өгөх зэрэгтээ ашиглаж байсан)

• http://www.sharedtalk.com (хэл сурах сонирхолтой хүмүүст зориулсан, email солилцох, текст болон дуун чат бүхий олон хэлний вэбсайт. Мэдэхгүй зүйл гараад асуух хүн олдохгүй бол ийшээ ороод ямар нэг Англиар ярьдаг хүнээс асуухад танд туслах болно)
• http://www.ielts-blog.com/ (IELTS шалгалтанд бие даан бэлдэж буй хүмүүст зориулагдсан блог)
• http://www.voanews.com/specialenglish/index.cfm (Америкийн англи хэл дээрх материалыг mp3 хэлбэрээр татаж авч, эх материалтай нь тулгаж сонсох боломжтой, хязгаарлагдмал үгийн сан дээр тулгуурласан тул эхлэн сурч буй болон дунд төвшинтэй хүмүүст илүү тохиромжтой)
• http://www.1-language.com/englishcourse/index.htm (Дүрмийн мэдлэг)
• http://www.freerice.com/ (advanced буюу ахисан төвшний үгийн баялаг нэмэгдүүлэхэд зориулагдсан)
• Зарим podcast-ууд:

http://www.eslpod.com / http://www.eslpod.com/toefl/
http://www.thebobandrobshow.com/
http://www.elllo.org/
http://www.listen-to-english.com/
http://www.podcastsinenglish.com/

Өөр маш олон podcast-ууд байдаг ба та өөрөө интернэтээс хайн сонсож болно.

• Бусад:

http://www.eslgold.com/
http://www.manythings.org/pp/
http://www.eslclub.com
http://australianetwork.com/livingenglish/

• Youtube.com дээр IELTS-ын тухай зөндөө материал байгаа. IELTS-tutor бол тэдний нэг:

http://youtube.com/watch?v=Uz8gxpmRLsw
http://youtube.com/watch?v=RBY7vETIUkE
http://youtube.com/watch?v=sXwqTJJUbMg
http://youtube.com/watch?v=rXoxhk9N1rc
http://youtube.com/watch?v=sX7pH3nx4p8

Bookmark-аа алга болгосон болохоор дараа санавал нэмж тавинаа. Та бүхэнд ч мөн санал болгох link байвал хуваалцана гэдэгт найдаж байна.

Sim

********************

How I learned English

http://gegeen.wordpress.com/ielts/

http://gegeen.wordpress.com/2007/11/05/preparing-your-english/

English in AU: http://gegeen.wordpress.com/2007/09/18/3-english-in-australia-2/